Demokrasi Üzerine

Click to read in English.

Demokrasi… Günümüzde pek çok kişinin ideal kabul ettiği yönetim biçimi. “Halk idaresi”. Irak’ı, Afganistan’ı, Mısır’ı, Sudan’ı, Suriye’yi ve diğer pek çok devletleri ve Türkiye’yi medenileştiren (!) sihirli değnek. O değnek ki onunla kendisine vurulan yıkıldığı yerden doğrulamıyor. O değnek ki yalnızca güçlü illüzyonistlerin elinde oluyor ve biz harikalar diyarında olduğumuzu sanırken onlar (illüzyonistler) gerçek dünyaya hükmediyor. Duyarlı vatandaşlar oy kullanıp “kendi kaderlerini tayin ederken” ve “haklarını savunmak” için eylem yaparken bu sihirli değnek güçsüzlerin kafasına iniyor. Seçimler bazılarının irade buyurduğunca neticelenmedikte darbeler meşru ve hatta demokrasiyi yeniden tesis ve temin için gerekli oluyor. Ancak ben bu yazımda demokrasinin nasıl suistimal edildiğinden daha ziyade, onun niçin sorunlu ve akıl dışı olduğundan bahsetmeye çalışacağım.

Evvela demokrasi, halkın tamamının kararları ile işleyen ya da illüzyonistlerce bize işler gösterilen bir idare şeklidir. Bilen de bilmeyen de fikir beyan edebilir ve demokrasiye göre edebilmelidir. Bilgili olanı cahilden veya fikir belirtebilecek olanı belirtemeyecek olandan nasıl ayırmalı, bilemem; ancak halkın “kendi kaderini tayin ettiği” meseleler hakkında herkesin karar verme yeterliliğine sahip olmadığı açıktır. Ya 7 Haziran ya da 1 Kasım seçimleri olsa gerek. Annemin, oy kullanırken yanına gelen bir kadınla ilgili anlattıklarını hatırlıyorum: Kadın elinde oy pusulası ile yaklaşıyor ve pusula üzerinde ismi lazım olmayan bir siyasi partiye ait kısmı gösterip, mealen, “Ben buna mı oy vereceğim?” diye soruyor. Muhtemel ki okuma bilmiyor. Maksadım okuryazar olmayanları tahkir değildir. İzah etmek ve vurgulamak istediğim şey, bu hanımın kendi iradesi ile karar vermemiş olmasıdır. Bizim okuryazar olmamız neyi değiştiriyor ki? Çevremizde duyduğumuz ve gördüğümüz söylem ve kampanyalar, çoğumuzu muhakeme etmekten ve akl-ı selim ile düşünmekten alıkoyuyor. Bir zamanlar TV kanallarının kontrolündeydik ve şimdi bundan kurtulup “özgür” olduğumuzu zannediyoruz, ancak üzerimizdeki “sosyal medya” tahakkümünü ihmal ve inkar ediyoruz. Bilhassa, dileyen herkesin dilediğince saçmaladığı bir platform olarak Twitter, kendi fikirlerimizi üretmemize ve onları cesurca ifade etmemize büyük ölçüde engel olmakta; çünkü normlara aykırı hareket edecek olduğunuz vakit linç buyuruluyorsunuz.

Diğer bir açıdan demokrasi, bilgisize olduğu gibi ilgisize de soruyor. Oy vermeyenler de, partilerin potansiyel oylarından birini alarak sonuca dolaylı etki ediyor. Ben bu işe dahil olmam, oy da vermem, deme fırsatınız elinizden alınıyor; zira vermediğiniz oy da sizi yönetecek olanı belirliyor ve bu da ağır bir mesuliyet.

Bir başka husus, demokrasinin çoğu durumda %50+1 prensibine dayanarak işlemesidir. Seçim sistemi, anlık çekim yapan bir fotoğraf makinesini andırır. Yukarıda söz ettiğim unsurların hakimiyeti altında karar verirsiniz ve bu karar gelecek oylamaya dek yürürlükte kalır. Birleşik Krallık’taki Brexit referandumu ve onu takip eden gelişmeler, bu duruma çarpıcı bir örnektir. Bu arada, fotoğraf demişken şunu da hatırlatmamda fayda var ki bir de bu fotoğrafın montaj olması (oyların değiştirilmesi/çalınması) ihtimali var tabii.

Demokrasinin, kendisini dayatıcı niteliği de yine bir diğer meseledir. Demokratik yönetimlerde meşru tek yönetim biçimi demokrasidir. İfade özgürlüğüne sahip olduğumuz iddia edilirse de demokrasiyi hedef alamayız. Tıpkı mutlak doğruluk vadeden dinler ve felsefi öğretiler gibi… Şu halde demokrasi, var olabilmek için aslında tapılmayı gerektirir.

* Açıkça belirtmeliyim ki ne insanların fikirlerini almaya karşıyım ne de birlikte karar vermeye… Bilakis, yazımla alakalı değerli fikirlerinizi paylaşmanız şahsımı ziyadesi ile memnun edecektir. İstişarede bereket vardır.

Yazımı sonlandırırken tüm İslam aleminin yeni hicri yılını da tebrik ederim.

Selam ve dua ile…

Enes DENİZ

Ayrıca Bakınız:

Son güncelleme: 14 Safer 1442/1 Ekim 2020

3 Replies to “Demokrasi Üzerine”

  1. Demokrasi, avcı-toplayıcıktan tarıma geçişte küçük kabilelerde denenmiş ve işe yaramış, daha sonra Sümerlerde demokrasiye benzer girişimler olmuş ve sonrasında Atina’da demokrasi icat edilmiş olsa da toplumlar çok daha büyüyünce ve gelişince demokrasi anlamsız hale gelmeye başlamıştır.

    Platon’un Devlet kitabının 10. bölümünde Sokrates’in Adeimantus isimli karakterle konuşurken anlatır, Adeimantus’a kimin geminin başına geçeceğini nasıl belirlenilmesi gerektiğini sorar; Herkese mi sorulmalı, yoksa sadece gemicilikten anlayanlara mı sorulmalı der. Adeimantus da ikincisi diye cevap verir. Yeni ortaya çıkan demokrasinin içine doğan Sokrates burada demokrasiye çok güzel bir gönderme yapar, yaşı uygun olan her insanın oy kullanması yerine devlet yönetiminin başına geçebilecek kişinin nasıl birisi olması gerektiğini bilen ve devlet yönetiminden anlayan kişilerin oy kullanması gerektiğini haklı olarak savunur.

    Antik Yunan’da insanların bilgi ortalama bilgi seviyesi bugünkünden fazlaydı, bu daha doğru seçim yapılacak kişilerin oranının azaldığını gösterir.

    Kendine biyoloji konusunda bir şeyler öğretebilmiş birisi olarak karmaşık bilgilerin bildiğim kadarını bir bütün hale getirip basitleştirdiğim zaman ulaşabildiğim temel bir bilgi: Kararlarımızı haz verene göre veririz. Yani, kötü hissettireni yok edip iyi hissettirene doğru yöneliriz. Haber sitelerinin, sosyal medyanın, diğer insanların söylencelerinin ve televizyon kanallarının etkisi altında kalarak, zaten düşünmeye vakit bulamadan yaşadığımız için bir adayın hakkında bizi duygusal olarak etkileyebilecek şeylere rastlayıp ona göre karar veririz. Çoğunluk için önemli olan kimin daha iyi yönetici olabileceği değil kimden daha çok etkilenildiğidir, bu da demokrasinin sorunlu bir alet olmasının bir sebebidir.

    Liked by 1 kişi

    1. Değerli katkı ve eklemelerin için teşekkürler.
      Verdiğin örnek çok anlamlı. Günümüzde herkes gemi idaresine müdahale etmek isteyince dümenin nereye kırılacağı bilinmiyor; gemi de yol alamıyor ve batma tehlikesi ile karşı karşıya kalıyor.

      Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s